ती आणि तो :- गोष्ट त्या दोघांची

पाचवीला सेमी इंग्रजी माध्यमात प्रवेश घेण्यासाठी चौथीनंतर उन्हाळी तास असायचे. त्यामध्ये इंग्रजी, गणित व विज्ञान या विषयांची प्रत्येकी २५ गुणांची दोनवेळा चाचणी व्हायची. त्या चाचणीमध्ये त्याला आणि त्याच्या एका मित्राला सर्व विषयांमध्ये पैकीच्या पैकी गुण मिळाले होते. (पण गंमत अशी की, त्यातील ५ गुण हे त्याने कॉपी करून मिळवलेले होते. मात्र त्याने हे कोणालाही कळू दिलं नव्हतं.) प्रथम आलेले ते दोघेही एकमेकांचे चांगले मित्रही होते आणि तितकेच उनाड सुद्धा. ११ वाजता तास संपल्यानंतर अश्लील गप्पा मारणे, एकमेकांना शिव्या देणे, विचित्र विनोद करणे; असे उद्योग त्यांचे दररोजच चालायचे. 

तो एकदम विचित्र रहायचा. सकाळी विंचरलेल्या केसांकडे परत पाहत सुद्धा नसायचा. पायात पावसाळी चप्पल, खिशाला २ रूपयांचा पेन, त्याच्यातून खिशाला लागलेली शाई, गडबडीत एसटीत चढताना थोडीशी फाटलेली शाळेची हाफ पॅन्ट, पॅन्टची चेन खराब झाल्यामुळे चेनऐवजी लावलेलं बटन आणि या सर्वांच्या जोडीला त्याचे दुसरे दोन मित्र. तेही त्याच्यासारखेच. तिघे मिळून कोणाचीही चेष्टा करायचे. इतरांना चिडवायचे. मुलींवर अश्लील टिप्पणी करायचे. त्या तिघांनी आणि त्याच्या इतर मित्रांनी दादागिरीसाठी एक छोटी गँग पण तयार केली होती. एकंदरीतच अभ्यासात हुशार, पण वैयक्तिक जीवनात एकदम बिनधास्त असणारा तो. 

एका महिनाभराच्या सुट्टीनंतर शाळा सुरू झाली. त्या दोघांनाही समान (पैकीच्या पैकी) गुण असल्याने आडनावांनुसार त्याला 'ब' तुकडी मिळाली आणि त्याच्या मित्राला 'अ'. पहिल्या दिवशी बाक पकडण्यासाठीची धावपळ आणि साहजिकच त्यातून झालेली थोडीशी भांडणं. नंतर उंचीनुसार बसवल्यामुळे बैठक व्यवस्थेचा प्रश्न मार्गी लागला. एका महिनाभरात वर्गशिक्षक, इतर विषयांचे शिक्षक, नवीन मित्र यांच्या ओळखी झाल्या होत्या. प्रथम क्रमांकाचे अभिनंदन झाले आणि त्याच्याच शब्दांत सांगायचं झालं तर, "दणक्यात एन्ट्री झाली".

जुलैमध्ये त्याच्या एका मित्राच्या वाढदिवसाला मित्राबरोबर तो दुसऱ्या वर्गांतील शिक्षकांना चॉकलेट वाटत होता. त्यावेळी त्याला उन्हाळी तासाला असणारे एक शिक्षक 'सातवी-ब' या वर्गात शिकवत होते. त्यांनी त्याला बोलावून घेतलं आणि विद्यार्थ्यांना "या मुलाने उन्हाळी तासात पहिल्यांदाच पैकीच्या पैकी गुण मिळवलेत", असं सांगून त्याचे अभिनंदन करायला लावले आणि त्या वाढदिवस असणाऱ्या मुलाने त्यांना दिलेलं चॉकलेट सरांनी त्याला दिलं. एकदा त्याच्या एका मॅडमनी वर्गातील सर्व मुलांना गोंधळ घातल्याबद्दल हात वर करून उभे राहण्याची शिक्षा दिली होती. पण त्याला सोडून. कारण मॅडमचा त्याच्यावर विश्वास होता आणि मॅडम त्याचवेळी इतर मुला-मुलींना म्हणाल्या होत्या, "हा अष्टपैलू हिरा आहे". या दोन्ही प्रसंगाची साक्षिदार अर्थातच ती 👀 होती. पहिल्या प्रसंगात ती त्याच वर्गातील विद्यार्थीनी होती. तर दुसऱ्या प्रसंगी, ती मॅडमसाठी खडू घेऊन आली होती. त्यामुळे तीने ते पाहिलं होतं. 

शारिरीक शिक्षणाच्या (शाशि) तासाला 'सातवी- ब' आणि त्याचा वर्ग मैदानावर होता. तो त्याच्या मित्रांबरोबर 'चिरं-वांगे' खेळत होता. तो सुरपाट, खो-खो, कबड्डी, रवारवी या खेळांतही तरबेज होता. तो खेळत असतानाच ती तिथं आली. तो खेळण्यातच दंग होता. तो राज्य असणाऱ्या मुलाच्या अंगावरून ऊडी मारून अलीकडे आला आणि तेवढ्यात तीने हाक 🙋🏻 मारली. तो मात्र तिच्याकडे पाहत तिथेच थांबला. तीच त्याच्याजवळ आली आणि हात पुढे करत हलकीशी स्माईल देत त्याला म्हणाली, "Congratulations". त्यानेही लगेच तीच्या हातात हात दिला. काहीही न बोलता तो तसाच तीच्या डोळ्यांत पाहत थांबला होता. "बाकी खेळतोस ही तू छान", ती पुढे म्हणाली. तो "Thank you" म्हणणार, इतक्यात शाळा सुटल्याची बेल वाजली आणि त्याच्या मित्रांनी त्याला पटकन ओढत तिथून ते घेऊन गेले. तीही गालातल्या गालात हसत तिथून निघून गेली.

तो घरी जाण्यासाठी इतरांसारखी काही गडबड करत नसायचा. १-२ एसटी गेल्यानंतर तो निवांत जायचा. पण ती मात्र पहिल्याच एसटीत जायची आणि गर्दीतूनही लवकर जाऊन तीच्या मैत्रीणींना जागा पकडायची. तीचं गाव लांब होतं आणि ती सातवीत असल्याने दोन वर्षांत तीला गर्दीची सवयही झाली होती. त्यादिवशी नेहमीप्रमाणे तो आणि त्याचे मित्र स्टँडवर इमलीच्या लहान पुड्या चघळत थांबले होते. 

खिडकीतून तीने त्याला आवाज दिला आणि "जागा पकडलीये, चढ लवकर", असं म्हणाली. तो तिच्याकडे एकटक पाहत तसाच उभा राहिला होता. त्याला कारण तीच्या चेहऱ्याचा गोरापान रंग, पातळ आणि धनुष्यकृती भुवया, लांब आणि टोकदार नाक, थोडेसे कुरळे आणि भोरे केस आणि या सर्वांच्या जोडीला तीच्या चेहऱ्यावर पसरलेला मावळणाऱ्या सूर्याचा तांबडा प्रकाश यांमुळे ती अजूनच सुंदर दिसत होती. थोडक्यात तो भान हरपलाच होता. तितक्यात एसटी सुरू झाली आणि त्याचे मित्र म्हणाले, "ए यड्या .......च्या, चढ की लवकर. जागा पकडलीय की तीनं". एसटी निघण्याच्या अगोदर कसाबसा त्याने एसटीत प्रवेश मिळवला. तो तीच्या जवळ जाताच तीने दप्तर उचललं आणि आत सरकली. ती काही बोलणार, तितक्यात 

तोच म्हणाला; "Thank You". 

ती :- जागा पकडली म्हणून ?

तो :- नाही गं. मघाशी तू अभिनंदन केल्यानंतर      म्हणायचंच राहून गेलं.  

त्याचे दोन्ही मित्र त्यांच्या शेजारीच उभा राहिलेले होते. त्याचा एक मित्र दुसऱ्याला म्हणाला, "बघ अशी असतीय हुशार पोरांची हवा". बोलत बोलत त्याचं गाव कधी आलं, तेच दोघांच्याही लक्षात आलं नाही. इथं पुन्हा एकदा त्याचे मित्रच कामाला आले. "चला सर. उतरायचंय आपल्याला", असं त्याचे मित्र म्हणताच तो, ती आणि ते दोघे असे सगळेच हसायला लागले. तो एसटीतून उतरला. तीने टाटा केला आणि तीचा व एसटीचा त्या सोनेरी दिवसाच्या आठवणींसोबत पुढचा प्रवास सुरू झाला. 

भाग एक समाप्त. दुसरा आणि शेवटचा भाग दोन दिवसांनंतर. 

- प्रतिक दत्तलता होले